Nhịp một ngày ở Indonesia có những mốc mà người mới tới cần biết để hẹn giờ và tổ chức công việc cho thuận. Không phải để thay đổi cách mình làm, mà để không vô tình xếp việc vào lúc bất tiện cho người khác.
- Có năm mốc cầu nguyện trong ngày theo giờ mặt trời, nên giờ đổi nhẹ theo mùa.
- Trưa thứ Sáu là buổi cầu nguyện tập thể, nhiều nơi nghỉ trưa dài hơn.
- Nhiều văn phòng và nhà máy có phòng cầu nguyện riêng.
- Giờ làm việc phổ biến bắt đầu sớm hơn nhiều nước phương Tây.
Năm mốc trong ngày
Có năm mốc cầu nguyện trải từ trước bình minh tới tối. Chúng tính theo vị trí mặt trời nên giờ cụ thể đổi nhẹ theo mùa và theo vị trí địa lý — Jakarta và Jayapura có giờ khác nhau, không chỉ vì múi giờ.
Tiếng gọi cầu nguyện (adzan) phát từ các nhà thờ Hồi giáo là âm thanh quen thuộc ở phần lớn đô thị Indonesia. Người mới tới thường mất vài ngày để quen, sau đó nó trở thành một phần nhịp ngày.
Với việc sắp lịch, điều cần biết là hai mốc giữa trưa và chiều rơi vào giờ làm việc. Nhiều nơi có khoảng nghỉ ngắn cho việc này, và các cuộc họp thường tránh trùng.
Thứ Sáu và buổi cầu nguyện tập thể
Trưa thứ Sáu có buổi cầu nguyện tập thể dành cho nam giới theo Hồi giáo. Ở nhiều cơ quan và doanh nghiệp, giờ nghỉ trưa thứ Sáu dài hơn các ngày khác.
Với người tổ chức công việc, hệ quả rất thực tế: tránh xếp họp vào khung trưa thứ Sáu, và nếu cần gặp đối tác trong ngày này thì nên chọn buổi sáng hoặc chiều muộn.
Ở một số vùng, giao thông cũng đông hơn vào khung giờ này. Đây là chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng tới việc đi lại nếu không biết trước.
Giờ làm việc và văn hoá văn phòng
Giờ làm việc ở Indonesia thường bắt đầu sớm, và nhiều nơi kết thúc sớm hơn so với thói quen ở một số nước khác. Ở Jakarta, giờ bắt đầu còn chịu ảnh hưởng của giao thông — nhiều người đi rất sớm để tránh tắc.
Văn hoá làm việc nhìn chung coi trọng sự lịch thiệp và tránh đối đầu trực tiếp. Phản hồi tiêu cực thường được nói vòng hơn so với cách nhiều người Việt quen. Đây là điểm cần lưu ý khi đọc phản hồi từ đồng nghiệp hoặc đối tác.
Với người quản lý, điều này có nghĩa là nên tạo kênh để nhận phản hồi thật — hỏi riêng, hỏi cụ thể, thay vì chờ ý kiến nêu công khai trong cuộc họp.
Phòng cầu nguyện tại nơi làm việc
Nhiều văn phòng, nhà máy, trung tâm thương mại và sân bay có phòng cầu nguyện riêng — thường gọi là musholla. Đây là tiện ích tiêu chuẩn chứ không phải ngoại lệ.
Với doanh nghiệp mới lập tại Indonesia, bố trí không gian này là việc nên tính từ khi thiết kế mặt bằng. Nó là kỳ vọng bình thường của người lao động địa phương.
Đặt lịch họp: những khung nên tránh
- Trưa thứ Sáu — khung nên tránh rõ nhất;
- Giờ cầu nguyện giữa trưa và chiều trong ngày thường;
- Sát giờ tan làm ở Jakarta, vì giao thông;
- Và tháng Ramadan, khi nhịp ngày đổi rõ rệt.
Cách đơn giản nhất để tránh nhầm: hỏi thẳng đối tác khung nào thuận khi đề xuất lịch. Câu hỏi này bình thường và người nhận thường đánh giá cao vì nó thể hiện sự để ý.
Đồng nghiệp không theo Hồi giáo
Ở các đô thị lớn và ở những vùng có bức tranh khác, nơi làm việc thường có đồng nghiệp thuộc nhiều tôn giáo. Điều này có nghĩa là một nơi làm việc có thể có nhiều nhịp khác nhau cùng lúc.
Với người quản lý, cách xử lý phổ biến là linh hoạt về giờ nghỉ và tôn trọng lịch lễ của từng nhóm. Đây là thực hành bình thường ở Indonesia chứ không phải ưu đãi đặc biệt.
Điều nên làm trong tuần đầu
- Quan sát nhịp ngày ở nơi làm việc trước khi đề xuất thay đổi gì;
- Hỏi giờ nghỉ và khung họp thuận;
- Để ý lịch lễ sắp tới trong vài tháng đầu;
- Và không bình luận đánh giá về nếp sinh hoạt của người khác.
Nguyên tắc chung ngắn gọn: quan sát trước, hỏi khi cần, và điều chỉnh cách làm việc của mình thay vì mong người khác đổi. Cách này đúng ở Indonesia và cũng đúng ở mọi nơi mình là người mới tới.
Quy định về giờ làm việc, ngày nghỉ và quyền lợi lao động do pháp luật và thoả thuận lao động quy định; cần xác nhận với cơ quan có thẩm quyền sở tại hoặc luật sư. Vấn đề cư trú liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam tại Indonesia.
Khung giờ nào nên tránh khi đặt họp?
Trưa thứ Sáu là khung nên tránh rõ nhất, cùng với giờ cầu nguyện giữa trưa và chiều, và sát giờ tan làm ở Jakarta do giao thông.
Vì sao giờ cầu nguyện đổi theo ngày?
Vì tính theo vị trí mặt trời, nên giờ cụ thể đổi nhẹ theo mùa và theo vị trí địa lý — Jakarta và Jayapura khác nhau không chỉ vì múi giờ.
Phòng cầu nguyện ở nơi làm việc có phổ biến không?
Rất phổ biến — musholla là tiện ích tiêu chuẩn ở văn phòng, nhà máy, trung tâm thương mại và sân bay. Doanh nghiệp mới nên tính từ khi thiết kế mặt bằng.
Cách nhận phản hồi thật từ đồng nghiệp?
Hỏi riêng và hỏi cụ thể. Văn hoá làm việc tránh đối đầu trực tiếp nên phản hồi tiêu cực thường được nói vòng hơn cách nhiều người Việt quen.
