Sống xa nhà, mạng lưới quan hệ là thứ quyết định trải nghiệm nhiều hơn người ta tưởng. Hai người có cùng công việc, cùng mức thu nhập, cùng thành phố vẫn có thể có trải nghiệm rất khác nhau — phần lớn khác biệt nằm ở chỗ này.
- Cộng đồng người Việt ở Indonesia quy mô nhỏ nhưng gắn kết.
- Có đường bay thẳng nối Jakarta với các thành phố lớn của Việt Nam.
- Múi giờ chênh lệch nhỏ, thuận cho việc gọi về nhà.
- Cơ quan đại diện tổ chức các hoạt động cộng đồng.
Tìm cộng đồng người Việt
Quy mô nhỏ có nghĩa là không có khu phố Việt như ở một số nước, nhưng cũng có nghĩa là dễ kết nối — vài lần gặp gỡ là đã quen được nhiều người.
Các kênh thường dùng: nhóm trên mạng xã hội theo thành phố, hoạt động do cơ quan đại diện tổ chức, các dịp lễ Tết cộng đồng, và giới thiệu qua đồng nghiệp.
Với người mới, kết nối sớm giúp rút ngắn rất nhiều thời gian giai đoạn đầu — từ tìm nhà, chọn trường tới hiểu cách làm thủ tục tại địa phương. Đây là thông tin không có trong bất cứ tài liệu nào.
Đừng chỉ ở trong cộng đồng
Có một cân bằng cần giữ. Cộng đồng đồng hương là chỗ dựa quan trọng, nhưng nếu chỉ sinh hoạt trong đó thì bỏ lỡ phần lớn giá trị của việc sống ở nước ngoài.
Ba việc giúp mở rộng: học Bahasa Indonesia, nhận lời mời của đồng nghiệp, và tham gia sinh hoạt khu dân cư. Việc thứ ba đặc biệt hiệu quả ở Indonesia, nơi quan hệ hàng xóm có vai trò thật.
Người Indonesia nhìn chung rất cởi mở với người nước ngoài cố gắng hoà nhập, và một vài câu tiếng bản địa tạo thiện cảm ngay lập tức.
Giữ liên hệ với gia đình ở Việt Nam
Múi giờ chênh lệch nhỏ giữa Indonesia và Việt Nam là lợi thế lớn: gọi về nhà không phải canh giờ như khi ở châu Âu hay châu Mỹ.
Với gia đình có con nhỏ, duy trì liên hệ đều đặn với ông bà giúp giữ tiếng Việt và giữ quan hệ. Nhiều gia đình đặt lịch cố định hằng tuần thay vì gọi tuỳ hứng — cách này bền hơn.
Đường bay và kế hoạch về nhà
Có đường bay thẳng nối Jakarta với các thành phố lớn của Việt Nam, bên cạnh các lựa chọn nối chuyến. Từ Bali và các thành phố khác thường phải nối chuyến qua Jakarta hoặc điểm trung chuyển trong khu vực.
Về lập kế hoạch: giá vé dao động mạnh theo mùa, và các dịp lễ ở cả hai nước đều là cao điểm. Với người về nhà đều đặn, đặt vé theo quý thay vì theo từng chuyến tiết kiệm đáng kể.
Chuyển tiền và việc tài chính
Việc chuyển tiền giữa hai nước có nhiều kênh chính thức. Điểm cần lưu ý là tỷ giá và phí khác nhau giữa các kênh, và chênh lệch này tích luỹ đáng kể nếu chuyển đều đặn.
Nên chỉ dùng kênh chính thức và giữ chứng từ giao dịch. Với các khoản lớn hoặc liên quan tới đầu tư, cần tìm hiểu quy định của cả hai nước — đây là phần nên tham vấn ngân hàng hoặc tư vấn chuyên môn.
Khi gặp khó khăn
- Cơ quan đại diện Việt Nam — cho các vấn đề về giấy tờ, bảo hộ công dân;
- Bộ phận nhân sự của công ty — cho vấn đề liên quan tới công việc và cư trú;
- Cộng đồng người Việt — cho thông tin và hỗ trợ thực tế;
- Và luật sư — khi có vấn đề pháp lý.
Nguyên tắc chung: hỏi sớm thay vì tự xoay. Phần lớn vấn đề ở giai đoạn đầu đều đã có người gặp trước, và cách giải quyết thường đơn giản hơn mình tưởng khi hỏi đúng người.
Điều đáng nhớ nhất
Việc chuyển sang sống ở một nước khác luôn có giai đoạn khó, và giai đoạn ấy là bình thường chứ không phải dấu hiệu chọn sai. Phần lớn người đi trước đều mô tả ba tới sáu tháng đầu là khó nhất.
Ba thứ giúp đi qua giai đoạn ấy nhanh hơn: có người để hỏi, có thói quen sinh hoạt ổn định, và có kế hoạch rõ về việc mình sang để làm gì. Cái thứ ba là thứ giữ được tinh thần khi những thứ khác chưa vào guồng.
Mọi vấn đề về giấy tờ, bảo hộ công dân và hỗ trợ khẩn cấp liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam tại Indonesia; các thủ tục sở tại liên hệ cơ quan có thẩm quyền sở tại; vấn đề pháp lý cần luật sư.
Tìm cộng đồng người Việt ở đâu?
Nhóm trên mạng xã hội theo thành phố, hoạt động do cơ quan đại diện tổ chức, các dịp lễ Tết cộng đồng, và giới thiệu qua đồng nghiệp.
Có nên chỉ sinh hoạt trong cộng đồng đồng hương không?
Không nên. Cộng đồng là chỗ dựa quan trọng nhưng nếu chỉ ở trong đó thì bỏ lỡ phần lớn giá trị của việc sống ở nước ngoài.
Đặt vé về Việt Nam thế nào cho hợp lý?
Đặt theo quý thay vì theo từng chuyến, và tránh các dịp lễ ở cả hai nước vì đều là cao điểm về giá và chỗ.
Giai đoạn đầu khó là bình thường không?
Bình thường — phần lớn người đi trước mô tả ba tới sáu tháng đầu là khó nhất. Có người để hỏi, thói quen ổn định và mục tiêu rõ giúp đi qua nhanh hơn.
