Có thời cả châu Âu đi tìm đường biển tới một nhóm đảo nhỏ ở đông Indonesia, vì đó là nơi duy nhất trên thế giới mọc nhục đậu khấu và đinh hương. Nhóm đảo ấy là Maluku, và phần lớn khách tới Indonesia ngày nay không biết tới nó.
- Maluku từng được gọi là Quần đảo Hương liệu.
- Quần đảo Banda là nơi duy nhất trồng nhục đậu khấu trong nhiều thế kỷ.
- Ternate và Tidore là hai đảo núi lửa nhỏ từng là các vương quốc hương liệu.
- Ambon là đô thị lớn nhất vùng.
- Vùng biển Maluku là ngư trường lớn của Indonesia.
Vì sao mấy hòn đảo nhỏ lại đổi dòng lịch sử
Trước khi có cách trồng ở nơi khác, nhục đậu khấu chỉ mọc ở quần đảo Banda và đinh hương chỉ mọc ở một nhóm đảo lân cận. Trong nhiều thế kỷ, đây là nguồn cung duy nhất cho toàn thế giới.
Giá trị của những loại hương liệu này khi tới châu Âu cao tới mức các chuyến đi biển dài ngày vẫn có lãi. Đó là động lực trực tiếp cho những cuộc thám hiểm hàng hải thời kỳ đầu, và nhiều tuyến đường biển hình thành chính vì đích đến là nhóm đảo này.
Ngày nay nhục đậu khấu và đinh hương được trồng ở nhiều nơi, nên Maluku mất vị thế độc quyền. Nhưng các pháo đài cổ trên đảo vẫn còn, và đó là lớp lịch sử mà du khách tới Indonesia hiếm khi được kể.
Ambon và các đảo chính
Ambon là đô thị lớn nhất và là cửa ngõ vào vùng Maluku, có sân bay nối với Makassar và Jakarta. Thành phố nằm trên một vịnh sâu, là cảng cá và trung tâm hành chính của tỉnh.
Ternate và Tidore ở bắc Maluku là hai đảo núi lửa nhỏ nằm sát nhau, mỗi đảo gần như là một ngọn núi mọc thẳng từ biển. Hai đảo này từng là các vương quốc hương liệu và có lịch sử cạnh tranh lâu dài.
Quần đảo Banda nằm xa hơn về phía nam, gồm những đảo rất nhỏ quanh một núi lửa. Đây là nơi khó tới nhất trong vùng nhưng cũng là nơi giữ được nhiều dấu tích lịch sử nhất.
Kinh tế hiện nay
- Thuỷ sản — vùng biển Maluku là một trong những ngư trường lớn nhất Indonesia;
- Hương liệu — vẫn trồng nhưng quy mô nhỏ so với lịch sử;
- Du lịch chuyên đề — lịch sử, lặn biển, quan sát chim;
- Và dừa và nông sản nhiệt đới.
Với doanh nghiệp thuỷ sản, đây là vùng nguyên liệu đáng biết. Thách thức là chuỗi lạnh và vận chuyển — khoảng cách tới thị trường lớn khiến khâu bảo quản quyết định giá trị sản phẩm.
Điều kiện sống ở vùng đảo xa
- Hàng hoá đắt hơn vì phải vận chuyển từ Java hoặc Sulawesi;
- Y tế hạn chế — ca phức tạp chuyển về Makassar hoặc Java;
- Không có trường quốc tế;
- Internet có nhưng chất lượng dao động theo đảo;
- Và lịch tàu và bay phụ thuộc thời tiết, nhất là mùa gió.
Đây là vùng phù hợp với người làm việc theo dự án có thời hạn, ngành thuỷ sản, hoặc du lịch chuyên đề — không phải lựa chọn cho gia đình cần hạ tầng đô thị đầy đủ.
Đa dạng tôn giáo và bài học về hoà hợp
Maluku có thành phần tôn giáo cân bằng hơn phần lớn vùng khác của Indonesia, với cộng đồng Hồi giáo và Cơ Đốc giáo có quy mô tương đương. Vùng từng trải qua giai đoạn xung đột cộng đồng cuối thập niên 1990 – đầu 2000, sau đó là quá trình hoà giải kéo dài.
Với người tới sống và làm việc, điều đáng nhớ là tôn trọng sự đa dạng ấy trong sinh hoạt hằng ngày — điều này đúng ở mọi vùng của Indonesia nhưng được cảm nhận rõ hơn ở đây.
Đi lại tới Maluku
Từ Việt Nam, đường đi thông thường là bay tới Jakarta hoặc Makassar, rồi nối chuyến tới Ambon hoặc Ternate. Từ đó tới các đảo nhỏ hơn thì dùng máy bay nhỏ hoặc tàu biển.
Thời gian di chuyển tổng cộng thường dài hơn nhiều so với cảm nhận ban đầu. Đây là điều phải tính vào kế hoạch, nhất là khi công việc đòi ra vào thường xuyên.
Vì sao nên biết vùng này dù không tới
Maluku ít khi nằm trong kế hoạch của người tìm hiểu Indonesia để định cư hay đầu tư. Nhưng nó giải thích một điều quan trọng về cả đất nước: Indonesia không phải một khối mà là tập hợp những vùng có lịch sử riêng, có khi rất khác nhau.
Hiểu điều đó giúp tránh một sai lầm phổ biến khi làm ăn tại đây — áp kinh nghiệm của một vùng sang vùng khác. Cách làm việc, nếp sinh hoạt và cả thủ tục hành chính đều có độ dao động theo địa phương, và Maluku là ví dụ rõ nhất về mức độ dao động ấy.
Quy định về đi lại, cư trú và hoạt động kinh doanh tại Maluku phải xác nhận với cơ quan có thẩm quyền sở tại, cơ quan đại diện Việt Nam tại Indonesia hoặc luật sư.
Vì sao Maluku được gọi là Quần đảo Hương liệu?
Vì trong nhiều thế kỷ, nhục đậu khấu chỉ mọc ở quần đảo Banda và đinh hương chỉ ở một nhóm đảo lân cận — đây là nguồn cung duy nhất cho toàn thế giới.
Ambon, Ternate, Banda khác nhau thế nào?
Ambon là đô thị lớn nhất và cửa ngõ vùng; Ternate và Tidore là hai đảo núi lửa nhỏ từng là vương quốc hương liệu; Banda xa nhất, khó tới nhưng giữ nhiều dấu tích lịch sử nhất.
Kinh tế Maluku dựa vào gì?
Chủ yếu là thuỷ sản — đây là một trong những ngư trường lớn nhất Indonesia — cùng hương liệu quy mô nhỏ, du lịch chuyên đề và nông sản nhiệt đới.
Maluku phù hợp với ai?
Người làm dự án có thời hạn, ngành thuỷ sản hoặc du lịch chuyên đề. Không phải lựa chọn cho gia đình cần hạ tầng đô thị và trường quốc tế.
