Jakarta: cấu trúc của một siêu đô thị và cách nó vận hành

Jakarta theo nghĩa hành chính nhỏ hơn nhiều so với vùng đô thị thật. Với người đến sống và làm việc, hiểu sự chênh lệch này là việc đầu tiên, vì nó quyết định chọn nhà ở đâu và mất bao lâu để đi làm.

Jabodetabek: vùng đô thị thật

Tên Jabodetabek ghép từ Jakarta, Bogor, Depok, Tangerang và Bekasi. Đây là một trong những vùng đô thị đông dân nhất thế giới, và nó vận hành như một thị trường lao động duy nhất: rất nhiều người sống ở Bekasi hay Tangerang nhưng làm việc ở trung tâm Jakarta.

Với người nước ngoài mới tới, điều này có nghĩa là lựa chọn nhà ở rộng hơn nhiều so với việc chỉ nhìn vào ranh giới Jakarta. Nhưng nó cũng có nghĩa là phải chọn theo tuyến đi làm chứ không theo tên quận.

Năm khu trung tâm và đặc điểm từng khu

• Trung Jakarta — trục Sudirman – Thamrin, nơi tập trung văn phòng, khách sạn và cơ quan;
• Nam Jakarta — Kemang, Senopati, Pondok Indah; nhiều người nước ngoài ở đây, có trường quốc tế;
• Tây Jakarta — khu dân cư và thương mại đông đúc, giá mềm hơn;
• Bắc Jakarta — cảng Tanjung Priok, khu Pantai Indah Kapuk, gần biển;
• Đông Jakarta — công nghiệp nhẹ và dân cư, giáp Bekasi.

Nam Jakarta là nơi phần lớn người nước ngoài chọn, chủ yếu vì trường học và dịch vụ. Đổi lại, đây cũng là khu có giá thuê cao nhất trong vùng.

Giao thông: thứ định hình cả ngày làm việc

Jakarta có bốn hệ thống giao thông công cộng chính hoạt động song song:

• MRT — tuyến Bắc – Nam, hiện đại, đúng giờ, đang được mở rộng;
• LRT — đường sắt nhẹ, phục vụ một số hành lang;
• TransJakarta — xe buýt nhanh chạy làn riêng, phủ rộng nhất;
• KRL Commuterline — đường sắt ngoại ô nối Bogor, Depok, Bekasi, Tangerang.

Ngoài ra, xe ôm công nghệ qua ứng dụng Gojek và Grab là phương tiện phổ biến cho quãng ngắn, đặc biệt vào giờ tắc đường. Nhiều người ở Jakarta kết hợp: đi KRL hoặc MRT phần dài, rồi xe ôm cho chặng cuối.

Jakarta cũng áp dụng quy định hạn chế xe theo biển số chẵn – lẻ trên một số trục chính vào giờ cao điểm. Đây là điều cần biết nếu định mua hoặc thuê xe riêng.

Vấn đề sụt lún nền đất

Bắc Jakarta là vùng sụt lún rõ nhất, với nguyên nhân chính được nêu là khai thác nước ngầm quá mức cộng với tải trọng xây dựng. Một phần diện tích khu vực này thấp hơn mực nước biển và phụ thuộc vào hệ thống đê, bơm.

Đây là một trong những lý do được nêu khi Indonesia quyết định xây thủ đô mới Nusantara ở Đông Kalimantan. Với người chọn nhà, điều thực tế cần hỏi là: khu này có ngập trong mùa mưa không, và lần gần nhất là khi nào.

Chi phí sống ở Jakarta

• Thuê nhà là khoản lớn nhất và chênh lệch rất mạnh giữa các khu;
• Đi lại — giao thông công cộng rẻ, nhưng nếu dùng xe riêng thì thêm chi phí đỗ xe và nhiên liệu;
• Trường quốc tế là khoản lớn với gia đình có con nhỏ;
• Và y tế — có bệnh viện tiêu chuẩn quốc tế, nhưng nên kiểm tra phạm vi bảo hiểm.

Mức lương tối thiểu tại Jakarta do chính quyền vùng thủ đô quy định và thuộc nhóm cao nhất Indonesia — con số này phản ánh mặt bằng chi phí của vùng, và nên dùng nó làm mốc khi so sánh một lời mời làm việc.

Jakarta trong vai trò trung tâm khu vực

Ban thư ký ASEAN đặt tại Jakarta, và thành phố này là nơi tổ chức nhiều hội nghị khu vực. Với doanh nghiệp, điều này có nghĩa là Jakarta không chỉ là thị trường Indonesia mà còn là điểm tiếp cận mạng lưới Đông Nam Á.

Hệ sinh thái công nghệ nội địa cũng tập trung ở đây — GoTo, hình thành từ việc hợp nhất Gojek và Tokopedia, là ví dụ rõ nhất về quy mô thị trường đủ lớn để nuôi nền tảng riêng.

Ba việc nên làm trong tháng đầu

• Thử tuyến đi làm vào đúng giờ cao điểm trước khi ký hợp đồng thuê nhà;
• Cài ứng dụng gọi xe và thanh toán — đây là hạ tầng đời sống hằng ngày ở Jakarta;
• Và hỏi hàng xóm về ngập và an ninh khu vực, thứ không có trong tin đăng cho thuê.

Việc đầu tiên tiết kiệm nhiều nhất. Một căn nhà đẹp cách văn phòng 12 km nghe rất gần, nhưng vào giờ cao điểm con số cây số ấy không nói lên gì.

Thủ tục cư trú, giấy phép lao động và điều kiện thuê nhà dành cho người nước ngoài phải xác nhận với cơ quan có thẩm quyền sở tại, cơ quan đại diện Việt Nam tại Indonesia hoặc luật sư.