Sống ở đô thị Java: nhà ở, đi lại và chi phí thực tế

Java có ba mức chi phí khá rõ: vùng Jakarta cao nhất, Surabaya và Bandung ở giữa, Yogyakarta và các đô thị vừa thấp hơn. Bài này đặt các khoản chi chính cạnh nhau và chỉ ra những thứ người mới tới thường tính thiếu.

Nhà ở: ba loại hình phổ biến

• Kost — phòng thuê trong nhà lớn, phổ biến với sinh viên và người độc thân; rẻ nhất;
• Căn hộ chung cư — nhiều lựa chọn ở các đô thị lớn, thường có bảo vệ và tiện ích;
• Nhà riêng — phù hợp gia đình, phổ biến ở vùng ven và các đô thị vừa.

Điểm cần biết trước: hợp đồng thuê ở Indonesia thường yêu cầu trả trước theo năm, không phải theo tháng như nhiều nước. Đây là khoản tiền mặt lớn phải chuẩn bị ngay khi tới, và là thứ người mới hay tính thiếu nhất.

Đi lại: chi phí thấp nhưng thời gian đắt

• Giao thông công cộng rẻ — MRT, TransJakarta, KRL đều có giá dễ chịu;
• Xe ôm công nghệ qua Gojek và Grab là lựa chọn phổ biến cho quãng ngắn;
• Xe riêng — thêm chi phí đỗ xe, nhiên liệu, và phải tính quy định hạn chế biển số ở Jakarta;
• Và bay giữa các đảo — khoản này tích luỹ nhanh nếu công việc đòi đi lại.

Điều đáng lưu ý: ở Jakarta, chi phí thật của việc đi lại là thời gian chứ không phải tiền. Một tuyến đi làm 90 phút mỗi chiều là hai tiếng rưỡi mỗi ngày — đây là yếu tố nên đưa vào quyết định chọn nhà ngang hàng với giá thuê.

Trường học cho con

• Trường quốc tế — tập trung ở Jakarta, một số ở Bali và Surabaya; đây là khoản lớn;
• Trường song ngữ — mức trung gian, số lượng nhiều hơn;
• Và trường công địa phương — chi phí thấp nhưng học bằng Bahasa Indonesia.

Với gia đình có con, đây thường là khoản quyết định cả việc chọn thành phố. Nên xác nhận chỗ học trước khi ký hợp đồng thuê nhà, vì số chỗ ở các trường tốt có giới hạn và lịch nhập học cố định.

Y tế và bảo hiểm

Các đô thị lớn có bệnh viện tiêu chuẩn quốc tế, nhất là Jakarta. Ở các thành phố vừa, chất lượng phân tầng rõ hơn và ca phức tạp có thể phải chuyển tuyến.

Ba câu nên hỏi trước khi mua bảo hiểm: bệnh viện nào trong mạng lưới, có bảo lãnh viện phí trực tiếp không, và có bao gồm vận chuyển y tế ra nước ngoài không. Câu cuối quan trọng với người ở đảo xa hoặc thành phố vừa.

Những khoản hay tính thiếu

• Tiền thuê trả trước cả năm — khoản tiền mặt lớn nhất lúc mới tới;
• Chi phí thiết lập ban đầu — nội thất, đồ gia dụng, kết nối internet;
• Vé máy bay về Việt Nam — nếu về thường xuyên thì đây là khoản định kỳ đáng kể;
• Gia hạn giấy tờ — thủ tục lặp lại theo chu kỳ, kèm chi phí và thời gian;
• Và chênh lệch mùa — giá vé và lưu trú tăng vào mùa cao điểm.

Khoản thứ tư đáng chú ý vì nó không chỉ là tiền: gia hạn giấy tờ tốn cả thời gian và có lịch cố định, nên cần đưa vào kế hoạch năm chứ không xử lý lúc sát hạn.

Cách lập ngân sách cho năm đầu

• Tính riêng khoản một lần (thuê trả trước, thiết lập nhà, vé máy bay sang) và khoản hằng tháng;
• Dự phòng ít nhất vài tháng chi phí cho giai đoạn chưa ổn định;
• Hỏi người Việt đang sống ở chính thành phố đó về con số thực tế;
• Và kiểm lại sau ba tháng, so dự tính với thực tế để điều chỉnh.

Việc cuối rẻ mà ít ai làm. Sau ba tháng thì biết mình ước lượng lệch về phía nào — và gần như ai cũng lệch đều về một phía, nên biết phía ấy là tự hiệu chỉnh được cho phần còn lại của năm.

Thanh toán và ngân hàng hằng ngày

• Ví điện tử phổ biến rộng — dùng để trả tiền xe, đồ ăn, mua sắm nhỏ;
• Chuyển khoản ngân hàng nội địa là cách thanh toán chính cho tiền nhà và hoá đơn;
• Và tiền mặt vẫn cần ở chợ truyền thống và các hàng quán nhỏ.

Mở tài khoản ngân hàng tại Indonesia thường yêu cầu giấy tờ cư trú hợp lệ. Đây là việc nên xử lý sớm, vì nhiều thứ khác — hợp đồng thuê nhà, đăng ký dịch vụ — phụ thuộc vào nó.

Mức phí, điều kiện thuê nhà dành cho người nước ngoài và thủ tục gia hạn giấy tờ phải xác nhận với cơ quan có thẩm quyền sở tại, cơ quan đại diện Việt Nam tại Indonesia hoặc luật sư.