Với gia đình đưa con sang, chọn trường là quyết định lớn nhất và ảnh hưởng lâu nhất — lớn hơn cả chọn nhà, vì nó ràng buộc cả nơi ở lẫn kế hoạch nhiều năm sau.
- Trường quốc tế tập trung ở Jakarta, một số ở Bali và Surabaya.
- Trường song ngữ là mức trung gian, số lượng nhiều hơn.
- Trường địa phương dạy bằng Bahasa Indonesia.
- Lịch năm học ở Indonesia khác với Việt Nam.
- Số chỗ ở các trường tốt có giới hạn và cần đăng ký sớm.
Ba nhóm trường và khác biệt thực tế
- Trường quốc tế — chương trình quốc tế, dạy bằng tiếng Anh, học phí cao nhất, thuận nếu gia đình còn di chuyển tiếp;
- Trường song ngữ — kết hợp chương trình quốc gia và quốc tế, mức chi phí trung gian;
- Và trường địa phương — chi phí thấp nhất, dạy bằng Bahasa Indonesia, con hoà nhập nhanh với môi trường bản địa.
Không có lựa chọn đúng cho mọi nhà. Câu hỏi quyết định là gia đình dự kiến ở bao lâu và con sẽ học tiếp ở đâu — ở Indonesia, về Việt Nam, hay sang nước thứ ba.
Nếu dự kiến về Việt Nam
Với gia đình ở vài năm rồi về, cần tính tới khả năng con chuyển tiếp vào hệ thống Việt Nam. Chương trình khác nhau có thể tạo khoảng cách ở một số môn, nhất là những môn gắn với chương trình quốc gia.
Cách nhiều gia đình xử lý là duy trì học thêm tiếng Việt và một số môn theo chương trình Việt Nam song song. Việc này cần kiên trì nhưng làm cho việc quay về đỡ gián đoạn.
Nên tìm hiểu trước về thủ tục công nhận kết quả học tập khi chuyển trường giữa hai hệ thống — đây là phần cần hỏi cơ quan giáo dục có thẩm quyền, không nên suy đoán.
Nếu dự kiến ở lâu dài
Với gia đình xác định ở lâu, trường song ngữ hoặc trường địa phương giúp con hoà nhập sâu hơn và chi phí bền vững hơn trong nhiều năm.
Con học ở môi trường địa phương thường thạo Bahasa Indonesia rất nhanh — đây là lợi thế thật nếu gia đình gắn bó lâu dài với nước sở tại.
Lịch năm học và thời điểm chuyển
Lịch năm học ở Indonesia không trùng với Việt Nam. Điều này có nghĩa là thời điểm chuyển sang cần tính theo lịch của trường đích, không theo lịch quen ở nhà.
Chuyển giữa năm học thường khó hơn, và một số trường chỉ nhận vào đầu kỳ. Nên liên hệ trường trước khi chốt thời điểm cả nhà sang — trong nhiều trường hợp, lịch của trường nên là điều kiện chứ không phải hệ quả.
Giữ tiếng Việt cho con
- Dùng tiếng Việt ở nhà một cách nhất quán;
- Đọc sách tiếng Việt đều đặn;
- Giữ liên lạc thường xuyên với người thân ở Việt Nam;
- Tham gia sinh hoạt cộng đồng người Việt nếu có;
- Và về Việt Nam định kỳ khi có điều kiện.
Điểm đầu là quan trọng nhất và cũng khó nhất. Trẻ có xu hướng chuyển sang ngôn ngữ dùng ở trường, nên nếu ở nhà không giữ nhất quán thì tiếng Việt mai một rất nhanh — thường trong vòng một hai năm.
Chi phí: cần tính gì
- Học phí — chênh lệch rất lớn giữa ba nhóm trường;
- Phí nhập học và phí ghi danh — thường là khoản một lần nhưng đáng kể;
- Đồng phục, sách vở, hoạt động ngoại khoá;
- Đưa đón — xe trường hoặc tự lo;
- Và học thêm tiếng Việt nếu duy trì.
Với gia đình nhiều con, đây thường là khoản chi lớn thứ hai sau nhà ở, và là yếu tố quyết định khi so sánh một lời mời làm việc — nên hỏi rõ công ty có hỗ trợ học phí hay không.
Y tế và sinh hoạt của trẻ
Cần biết trước cơ sở y tế nhi gần nhất và bệnh viện có thể xử lý ca phức tạp. Ở các đô thị lớn có nhiều lựa chọn; ở thành phố vừa và đảo ngoài thì hạn chế hơn.
Khí hậu nhiệt đới quanh năm nghĩa là trẻ hoạt động ngoài trời được nhiều, nhưng cũng cần chú ý chống nắng, phòng muỗi và vệ sinh ăn uống. Đây là những điều cơ bản mà bác sĩ tại chỗ sẽ tư vấn cụ thể.
Ba việc nên làm trước khi cả nhà sang
- Liên hệ trường và xác nhận chỗ trước khi chốt ngày;
- Hỏi gia đình Việt đã có con học ở đó về trải nghiệm thật;
- Và chuẩn bị hồ sơ học bạ và giấy tờ của con, gồm cả bản dịch nếu cần.
Việc thứ hai cho thông tin mà không website trường nào có: không khí lớp học, cách trường xử lý khi trẻ chưa thạo tiếng, và mức độ hỗ trợ cho học sinh mới.
Thủ tục nhập học, công nhận kết quả học tập và giấy tờ của trẻ phải xác nhận với cơ quan có thẩm quyền sở tại và cơ quan đại diện Việt Nam tại Indonesia.
Chọn trường theo tiêu chí nào?
Câu hỏi quyết định là gia đình dự kiến ở bao lâu và con sẽ học tiếp ở đâu — Indonesia, Việt Nam, hay nước thứ ba. Không có lựa chọn đúng cho mọi nhà.
Khi nào nên chuyển con sang?
Theo lịch năm học của trường đích chứ không theo lịch quen ở Việt Nam. Nhiều trường chỉ nhận vào đầu kỳ, nên lịch trường nên là điều kiện khi chốt thời điểm cả nhà sang.
Làm sao giữ tiếng Việt cho con?
Quan trọng nhất là dùng tiếng Việt ở nhà một cách nhất quán — trẻ có xu hướng chuyển sang ngôn ngữ dùng ở trường, và tiếng Việt có thể mai một trong một hai năm.
Nên hỏi ai về trường?
Gia đình Việt đã có con học ở đó — họ cho biết không khí lớp học, cách trường xử lý khi trẻ chưa thạo tiếng và mức hỗ trợ cho học sinh mới.
