Lập PT PMA không phức tạp về thủ tục, nhưng có vài quyết định ở đầu quy trình ảnh hưởng tới toàn bộ về sau. Sai ở đó thì sửa rất tốn kém, nên đây là phần đáng dành thời gian nhất.
- PT PMA là hình thức doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
- KBLI là hệ thống mã ngành — chọn mã quyết định giấy phép và tỷ lệ sở hữu được phép.
- OSS là hệ thống đăng ký trực tuyến tập trung.
- NIB là mã số định danh kinh doanh cấp qua OSS.
- Cơ quan đầu mối về đầu tư là Bộ Đầu tư / BKPM.
Quyết định thứ nhất: chọn mã ngành
Đây là quyết định quan trọng nhất và hay bị coi nhẹ nhất. Indonesia dùng hệ thống mã ngành KBLI, và mã ngành đăng ký quyết định ba thứ cùng lúc: được làm gì, cần giấy phép nào, và tỷ lệ sở hữu nước ngoài được phép tới đâu.
Chỗ dễ mắc: doanh nghiệp đăng ký một mã rồi phát hiện hoạt động thực tế thuộc mã khác. Bổ sung mã về sau là làm lại một phần thủ tục, và có mã đòi điều kiện mà cấu trúc hiện tại không đáp ứng.
Cách làm đúng: liệt kê mọi hoạt động dự kiến trong 2–3 năm tới, rồi tra mã cho tất cả trước khi đăng ký. Tốt hơn nữa là làm việc này cùng tư vấn tại chỗ, vì việc gán hoạt động vào mã không phải lúc nào cũng hiển nhiên.
Quyết định thứ hai: cấu trúc sở hữu
Tỷ lệ sở hữu nước ngoài được phép khác nhau theo từng ngành. Từ năm 2021, Indonesia chuyển sang cách tiếp cận theo Danh mục đầu tư ưu tiên, nêu rõ ngành nào khuyến khích và ngành nào có điều kiện.
Với ngành có hạn chế, cần đối tác trong nước. Đây là quan hệ nên thiết lập bằng hợp đồng rõ ràng ngay từ đầu, không dựa vào thoả thuận miệng.
Điều tuyệt đối nên tránh: nhờ người bản địa đứng tên thay để lách quy định sở hữu. Cấu trúc này không được pháp luật bảo vệ và đã gây ra nhiều tranh chấp mà bên nước ngoài không có cơ sở pháp lý để đòi.
Quy trình qua hệ thống OSS
Đăng ký doanh nghiệp và xin giấy phép được thực hiện qua OSS — hệ thống trực tuyến tập trung. Doanh nghiệp được cấp NIB, mã số định danh kinh doanh, và từ đó các giấy phép ngành được xử lý.
Hệ thống phân loại hoạt động theo mức độ rủi ro. Hoạt động rủi ro thấp có quy trình đơn giản hơn; hoạt động rủi ro cao cần thêm giấy phép và có thể cần thẩm định.
Điểm cần biết: dù hệ thống là trực tuyến và thống nhất, một số khâu vẫn phụ thuộc cơ quan địa phương, và thời gian xử lý thực tế dao động giữa các tỉnh.
Các bước theo thứ tự
- Xác định hoạt động và tra mã ngành;
- Kiểm tỷ lệ sở hữu được phép cho từng mã;
- Chuẩn bị hồ sơ pháp lý của nhà đầu tư;
- Lập điều lệ công ty qua công chứng viên;
- Đăng ký qua OSS và nhận NIB;
- Đăng ký thuế;
- Mở tài khoản ngân hàng doanh nghiệp;
- Và xin các giấy phép ngành nếu có.
Thứ tự này quan trọng vì nhiều bước phụ thuộc bước trước. Làm đảo thứ tự thường phải quay lại, và mỗi lần quay lại tốn cả thời gian lẫn chi phí tư vấn.
Địa điểm đăng ký ảnh hưởng nhiều hơn tưởng
Một số hoạt động có yêu cầu về địa điểm — phải ở khu công nghiệp, hoặc phải có mặt bằng đáp ứng điều kiện nhất định. Địa chỉ đăng ký cũng ảnh hưởng tới cơ quan quản lý và tới thời gian xử lý.
Với doanh nghiệp nhỏ hoặc văn phòng đại diện, dịch vụ văn phòng chia sẻ có thể phù hợp, nhưng không phải mọi loại hình đều được đăng ký tại địa chỉ dùng chung. Đây là điểm cần kiểm trước khi ký hợp đồng thuê.
Những chỗ dễ mắc nhất
- Chọn thiếu mã ngành cho hoạt động sẽ làm trong tương lai gần;
- Không kiểm yêu cầu về địa điểm trước khi thuê mặt bằng;
- Bỏ qua yêu cầu về vốn áp dụng cho doanh nghiệp vốn nước ngoài;
- Dùng cấu trúc đứng tên thay;
- Và tự làm toàn bộ mà không có tư vấn tại chỗ.
Điểm cuối không phải là quảng cáo dịch vụ mà là quan sát thực tế: chi phí tư vấn ban đầu nhỏ hơn nhiều so với chi phí sửa một cấu trúc sai, và người làm nghề tại chỗ nắm được những thay đổi mới nhất mà tài liệu công bố chưa phản ánh.
Sau khi lập xong
Doanh nghiệp có nghĩa vụ báo cáo định kỳ về hoạt động đầu tư, bên cạnh nghĩa vụ thuế và lao động. Đây là nghĩa vụ liên tục chứ không phải thủ tục một lần.
Bỏ sót báo cáo định kỳ là lỗi phổ biến của doanh nghiệp mới, và nó có thể ảnh hưởng tới việc gia hạn giấy phép về sau. Nên đưa các mốc báo cáo vào lịch ngay khi thành lập.
Điều kiện, ngưỡng vốn, danh mục ngành và quy trình thay đổi theo quy định hiện hành. Mọi con số và yêu cầu cụ thể phải xác nhận với cơ quan có thẩm quyền sở tại hoặc luật sư hành nghề tại Indonesia tại thời điểm nộp hồ sơ.
Quyết định nào quan trọng nhất khi lập doanh nghiệp?
Chọn mã ngành KBLI — nó quyết định cùng lúc ba thứ: được làm gì, cần giấy phép nào, và tỷ lệ sở hữu nước ngoài được phép tới đâu.
Nhờ người bản địa đứng tên thay có được không?
Không nên. Cấu trúc này không được pháp luật bảo vệ và đã gây nhiều tranh chấp mà bên nước ngoài không có cơ sở pháp lý để đòi.
NIB là gì?
Mã số định danh kinh doanh, cấp qua hệ thống OSS. Từ NIB, các giấy phép ngành tiếp theo được xử lý theo mức độ rủi ro của hoạt động.
Lỗi phổ biến của doanh nghiệp mới là gì?
Bỏ sót nghĩa vụ báo cáo định kỳ về hoạt động đầu tư — điều này có thể ảnh hưởng tới việc gia hạn giấy phép. Nên đưa các mốc báo cáo vào lịch ngay khi thành lập.
