Đi lại trong đô thị: ứng dụng, xe buýt nhanh và các phương tiện địa phương

Ở đô thị Indonesia, ứng dụng gọi xe là hạ tầng đời sống chứ không chỉ là tiện ích. Nhưng bên cạnh đó còn các phương tiện địa phương mà người mới tới thường bỏ qua, dù chúng rẻ và đôi khi nhanh hơn.

Ứng dụng gọi xe: nền tảng của đời sống đô thị

Gojek và Grab phủ gần như mọi đô thị Indonesia. Ngoài gọi xe máy và ô tô, hai nền tảng này còn giao đồ ăn, giao hàng, và nhiều dịch vụ khác — đây là lý do chúng được gọi là siêu ứng dụng.

Với người mới tới, xe ôm công nghệ thường là cách nhanh nhất cho quãng ngắn trong giờ cao điểm, vì xe máy luồn được qua dòng xe. Với quãng dài hoặc khi trời mưa thì ô tô hợp lý hơn.

Điểm tiện lợi lớn nhất là giá hiện trước khi đặt và không phải mặc cả. Đây là khác biệt đáng kể so với các phương tiện truyền thống, nhất là với người chưa thạo tiếng.

TransJakarta và giao thông công cộng

TransJakarta là mạng xe buýt nhanh chạy làn riêng, phủ rộng khắp Jakarta với tổng chiều dài tuyến thuộc nhóm lớn nhất thế giới. Giá vé rất thấp và tuyến phủ tới nhiều khu.

Cùng với MRT và LRT, đây là phương án tốt cho các trục chính. Nhiều người kết hợp: đi tuyến công cộng phần dài, rồi xe ôm cho chặng cuối từ trạm về nhà hoặc văn phòng.

Ở các đô thị khác như Surabaya, Bandung, Makassar cũng có mạng xe buýt đô thị, nhưng quy mô và mức độ phủ nhỏ hơn Jakarta nhiều.

Angkot: phương tiện người ngoài ít dùng

Angkot là xe khách nhỏ chạy theo tuyến cố định, dừng đón trả dọc đường. Đây là phương tiện phổ biến của người dân địa phương, với giá rất thấp.

Khó khăn với người mới là tuyến không có bảng chỉ dẫn dễ đọc — người địa phương biết tuyến nào đi đâu qua thói quen. Vì vậy angkot ít phù hợp với người mới tới, trừ khi có người chỉ tuyến cụ thể.

Nhưng với người ở lâu tại một khu, biết được một hai tuyến angkot quanh nhà là tiết kiệm đáng kể cho việc đi lại hằng ngày.

Bajaj, becak và các phương tiện truyền thống

• Bajaj — xe ba bánh có động cơ, phổ biến ở một số khu của Jakarta;
• Becak — xe kéo ba bánh đạp chân, còn ở một số thành phố như Yogyakarta;
• Và ojek pangkalan — xe ôm truyền thống đậu ở các điểm cố định.

Với các phương tiện này, giá thường thoả thuận trước khi lên xe. Đây là điểm khác biệt so với ứng dụng, và là lý do nhiều người nước ngoài chọn ứng dụng cho tiện.

Thanh toán: ví điện tử là chuẩn

Ví điện tử được dùng rộng rãi cho gần như mọi giao dịch nhỏ — trả tiền xe, mua đồ ăn, thanh toán ở cửa hàng tiện lợi. Với người ở lâu, đây là thứ nên thiết lập sớm.

Giao thông công cộng ở Jakarta dùng thẻ điện tử hoặc thanh toán qua ứng dụng. Tiền mặt vẫn cần cho angkot, chợ truyền thống và các hàng quán nhỏ, nhưng tỷ lệ dùng tiền mặt giảm rõ ở các đô thị lớn.

Giờ cao điểm và cách né

• Sáng và chiều tối là hai đỉnh, kéo dài hơn nhiều so với cảm nhận;
• Thứ sáu thường căng hơn các ngày khác;
• Mưa làm mọi thứ chậm lại đáng kể — đây là biến số lớn ở Jakarta;
• Và đi sớm hơn nửa tiếng có khi tiết kiệm cả tiếng.

Điểm thứ ba đáng lưu ý nhất: một cơn mưa lớn có thể làm thay đổi hoàn toàn thời gian di chuyển. Người ở lâu thường theo dõi thời tiết như một phần của việc lên lịch trong ngày.

Mẹo cho tháng đầu tiên

• Cài ứng dụng gọi xe và ví điện tử ngay khi tới;
• Lưu địa chỉ nhà và văn phòng trong ứng dụng để khỏi phải giải thích;
• Thử tuyến công cộng vào cuối tuần trước khi dùng vào ngày làm việc;
• Và hỏi đồng nghiệp tuyến nào họ dùng — thông tin này thực tế hơn mọi bản đồ.

Việc cuối đơn giản mà hiệu quả nhất. Người đi tuyến đó mỗi ngày biết những thứ không có trên ứng dụng: chỗ đổi tuyến thuận, khung giờ nên tránh, lối ra nào gần hơn.

Quy định giao thông, giấy tờ và điều kiện sử dụng dịch vụ có thể thay đổi; kiểm với cơ quan có thẩm quyền sở tại khi cần. Vấn đề cư trú liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam tại Indonesia.